<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="L141n1600"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Qianlong Edition of the Canon (Shinwenfeng Edition), Electronic version, No. 1600 大乘起信论疏</title> <title xml:lang="zh-Hans">乾隆大藏经（新文豐版）数位版, No. 1600 大乘起信论疏</title> <author>唐 法藏述</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt> </editionStmt> <extent>4卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">L</idno>.<idno type="vol">141</idno>.<idno type="no">1600</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2023-05-16 10:44:18 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Qianlong Edition of the Canon (Shinwenfeng Edition)</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">乾隆大藏经（新文豐版）</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">大乘起信论疏</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA(first version), Input by CBETA(second version)</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入（版本一），CBETA 人工输入（版本二）</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【龙】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00562"> <charName>CBETA CHARACTER CB00562</charName> <mapping cb:dec="983602" type="PUA">U+F0232</mapping> <mapping type="unicode">U+47FD</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>疏</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(梳-木)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00667"> <charName>CBETA CHARACTER CB00667</charName> <mapping cb:dec="983707" type="PUA">U+F029B</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7F65</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>羂</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[羂-口+ㄙ]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00795"> <charName>CBETA CHARACTER CB00795</charName> <mapping cb:dec="983835" type="PUA">U+F031B</mapping> <mapping type="unicode">U+22A9B</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[打-丁+(改-己)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01008"> <charName>CBETA CHARACTER CB01008</charName> <mapping cb:dec="984048" type="PUA">U+F03F0</mapping> <mapping type="unicode">U+2BA3B</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>段</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(暇-日)-(己-(乳-孚))+几]</value></charProp></char> <char xml:id="CB07514"> <charName>CBETA CHARACTER CB07514</charName> <mapping cb:dec="990554" type="PUA">U+F1D5A</mapping> <mapping type="unicode">U+24F35</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>发</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[发-殳+矢]</value></charProp></char> <char xml:id="CB13251"> <charName>CBETA CHARACTER CB13251</charName> <mapping cb:dec="996291" type="PUA">U+F33C3</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+73CE</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>珍</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[玝-十+小]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15081"> <charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName> <mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping> <mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char> <char xml:id="CB22003"> <charName>CBETA CHARACTER CB22003</charName> <mapping cb:dec="1005043" type="PUA">U+F55F3</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7CD3</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>穀</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[穀-(一/禾)+米]</value></charProp></char> <char xml:id="CB30246"> <charName>CBETA CHARACTER CB30246</charName> <mapping cb:dec="1013286" type="PUA">U+F7626</mapping> <mapping type="unicode">U+2D8E3</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[(冰-水+丨)*ㄆ]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2010-10-15T13:39:26"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="L" xml:id="L141.1600.0084b" n="0084b"/> <lb ed="L" n="0084b01"/><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:jhead>大乘起信论<g ref="#CB00562">疏</g>卷第一<note place="inline">幷序</note> 田二</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="L" n="0084b02"/><byline cb:type="author">西太原寺沙门法藏述</byline> <lb ed="L" n="0084b03"/><cb:div><p xml:id="pL141p0084b0301">草堂沙门宗密录之随科注于论文之下。</p></cb:div> <lb ed="L" n="0084b04"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">序</cb:mulu><p xml:id="pL141p0084b0401">夫真心寥廓绝言象于筌罤冲漠希夷忘境 <lb ed="L" n="0084b05"/>智于能所非生非灭四相之所不迁无去无 <lb ed="L" n="0084b06"/>来三际莫之能易但以无住为性随派分歧 <lb ed="L" n="0084b07"/>逐迷悟而陞沉任因缘而起灭虽复繁兴鼓 <lb ed="L" n="0084b08"/>跃未始动于心源静谧虚凝未尝乖于业果 <lb ed="L" n="0084b09"/>故使不变性而缘起染净恒殊不捨缘而即 <lb ed="L" n="0084b10"/>真凡圣致一其犹波无异湿之动故即水以 <lb ed="L" n="0084b11"/>辨于波水无异动之湿故即波以明于水是 <lb ed="L" n="0084b12"/>以动静交彻真俗双融生死涅槃夷齐同贯 <lb ed="L" n="0084b13"/>但以<persName>如来</persName>在世根熟易调一禀尊言无不悬 <lb ed="L" n="0084b14"/>契大师没後异执纷纶或趣邪途或奔小径 <lb ed="L" n="0084b15"/>遂使宅中宝藏匿济乏于孤穷衣内明珠弗 <pb ed="L" xml:id="L141.1600.0085a" n="0085a"/> <lb ed="L" n="0085a01"/>解贫于佣作加以大乘深旨沉贝葉而不寻 <lb ed="L" n="0085a02"/>群有盲徒驰异路而莫反爰有大士厥号马 <lb ed="L" n="0085a03"/>鸣慨此颓纲悼斯沦溺将欲启深经之妙旨 <lb ed="L" n="0085a04"/>再曜昏衢斥邪见之顚眸令归正趣使还源 <lb ed="L" n="0085a05"/>者可即反本非遥造廣论于当时遐益群品 <lb ed="L" n="0085a06"/>既文多義邈非浅识所窥悲末葉之迷伦又 <lb ed="L" n="0085a07"/>造斯论可谓義豐文约解行俱兼中下之流 <lb ed="L" n="0085a08"/>因兹悟入者矣。</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">疏</cb:mulu><p xml:id="pL141p0085a0807" cb:place="inline">将解此论文分二章初悬 <lb ed="L" n="0085a09"/>叙義门六一辨教起因缘有十征释以显十 <lb ed="L" n="0085a10"/>因一依何智谓依论主洞契心源之智随機 <lb ed="L" n="0085a11"/>巧妙之辩二示何法谓一心二门三大四信 <lb ed="L" n="0085a12"/>五行等法三云何示谓以巧便开一味大乘 <lb ed="L" n="0085a13"/>作法義二种分一心法复作二门析一義理 <lb ed="L" n="0085a14"/>复为三大由此善巧而得开示四以何显谓 <lb ed="L" n="0085a15"/>妙音善字譬喩宗因能令義理明了显现五 <pb ed="L" xml:id="L141.1600.0085b" n="0085b"/> <lb ed="L" n="0085b01"/>依何本谓依<persName>佛</persName>圣言及正道理定量为本六 <lb ed="L" n="0085b02"/>藉何力谓皈命三宝请加承力七为何義谓 <lb ed="L" n="0085b03"/>助<persName>佛</persName>扬化摧邪显正护持遗法令久住世报 <lb ed="L" n="0085b04"/><persName>如来</persName>恩八以何缘谓令众生離一切苦得究 <lb ed="L" n="0085b05"/>竟乐九由何起谓由菩萨大悲愍物迷谬十 <lb ed="L" n="0085b06"/>機何益谓令生信得闻思修慧证入因满二 <lb ed="L" n="0085b07"/>约诸藏所摄三藏之中对法藏摄二藏之中 <lb ed="L" n="0085b08"/>菩萨藏摄三显教義分齐二一约教诠法通 <lb ed="L" n="0085b09"/>局显分齐谓以義分教教类有五一小乘教 <lb ed="L" n="0085b10"/>但说我空纵少说法空亦不明显但依六识 <lb ed="L" n="0085b11"/>三毒建立染净根本未尽法源故多诤论云 <lb ed="L" n="0085b12"/>大乘始教亦名分教于中但说诸法皆空未 <lb ed="L" n="0085b13"/>尽大乘法理故名为始但说一切法相有不 <lb ed="L" n="0085b14"/>成<persName>佛</persName>故名为分三终教亦名实教说<persName>如来</persName>藏 <lb ed="L" n="0085b15"/>随缘成阿赖耶识缘起无性一切皆如定性 <pb ed="L" xml:id="L141.1600.0086a" n="0086a"/> <lb ed="L" n="0086a01"/>二乘无性阐提悉当成<persName>佛</persName>方尽大乘至极之 <lb ed="L" n="0086a02"/>说故名为终以称实理故名为实四顿教总 <lb ed="L" n="0086a03"/>不说法相唯辨真性亦无八识差别之相诃 <lb ed="L" n="0086a04"/>教劝離毁相泯心但一念不生即名为<persName>佛</persName>不 <lb ed="L" n="0086a05"/>依地位渐次故说为顿五圆教所说唯是法 <lb ed="L" n="0086a06"/>界性海圆融缘起无碍相即相入帝网褈褈 <lb ed="L" n="0086a07"/>主伴无尽若于五中显此论之分齐正唯终 <lb ed="L" n="0086a08"/>教亦兼于顿若将此论与五教互相摄者五 <lb ed="L" n="0086a09"/>唯後三摄此此唯摄五前四二约法生起本 <lb ed="L" n="0086a10"/>末显分齐谓依此论所诠染法从本起末略 <lb ed="L" n="0086a11"/>有五重以对诸宗显其分齐五重者初唯一 <lb ed="L" n="0086a12"/>心为本源即花严经一真法界然花严所宗 <lb ed="L" n="0086a13"/>虽四法界而彼<g ref="#CB00562">疏</g>云统唯一真法界谓寂寥 <lb ed="L" n="0086a14"/>虚旷冲深包博总赅万有即是一心<note place="inline">正当此门</note>体 <lb ed="L" n="0086a15"/>绝有无相非生灭莫穷其始寧见中边<note place="inline">即下心真 <pb ed="L" xml:id="L141.1600.0086b" n="0086b"/> <lb ed="L" n="0086b01"/>如门</note>迷之则生死无穷解之则廓尔大悟<note place="inline">即下心生 <lb ed="L" n="0086b02"/>灭门</note>二依一心开二门一者心真如门即顿教 <lb ed="L" n="0086b03"/>分齐也始教中空義亦是密说此门二者心 <lb ed="L" n="0086b04"/>生灭门谓依<persName>如来</persName>藏有生灭心所谓不生不 <lb ed="L" n="0086b05"/>灭与生灭和合非一非异名为阿赖耶识即 <lb ed="L" n="0086b06"/>终教分齐也以始教相宗不知<persName>佛</persName>说<persName>如来</persName>藏 <lb ed="L" n="0086b07"/>以为阿赖耶故非彼分三依後门明二義一 <lb ed="L" n="0086b08"/>者觉義<note place="inline">前真如门但明心体不变此门觉義但显染中净相及反流还源幷非起 <lb ed="L" n="0086b09"/>末伦次</note>二者不觉義<note place="inline">前生灭门及此不觉即是生起次也</note>四依後 <lb ed="L" n="0086b10"/>義生三细一业相<note place="inline">赖耶自体分</note>二转相<note place="inline">见分</note>三现相 <lb ed="L" n="0086b11"/><note place="inline">相分</note>即唯识宗齐此业相以为诸法生起之本 <lb ed="L" n="0086b12"/>以彼宗未明此等与真如同以一心为源故 <lb ed="L" n="0086b13"/>说真如无知无觉凝然不变不许随缘但说 <lb ed="L" n="0086b14"/>八识生灭纵转成四智亦唯是有为不得即 <lb ed="L" n="0086b15"/>理故诠法分齐唯齐业识五依最後生六粗 <pb ed="L" xml:id="L141.1600.0087a" n="0087a"/> <lb ed="L" n="0087a01"/>一智分别境界二生苦乐受三著苦乐四计 <lb ed="L" n="0087a02"/>名字五造业六受报二乘所明诸法唯齐第 <lb ed="L" n="0087a03"/>三人乘天乘唯齐第五若取血脉相承一向 <lb ed="L" n="0087a04"/>蹑前起後以明生起略有八重一以一心为 <lb ed="L" n="0087a05"/>本二不觉一心成业相三能见相四境界相 <lb ed="L" n="0087a06"/>五分别相续<note place="inline">法执</note>六取著计名<note place="inline">人执</note>七造业八受 <lb ed="L" n="0087a07"/>报四明教所被機一切众生皆有<persName>佛</persName>性无非 <lb ed="L" n="0087a08"/>所被不同法相宗唯被菩萨性及不定性然 <lb ed="L" n="0087a09"/>一切众生三聚统<g ref="#CB30246">收</g>此论正唯为不定聚故 <lb ed="L" n="0087a10"/>下文云依未入正定聚众生故说修行信心 <lb ed="L" n="0087a11"/>兼为邪定作远因缘兼为正定令增妙行准 <lb ed="L" n="0087a12"/>此義例则五性中正被菩萨性及不定性令 <lb ed="L" n="0087a13"/>修信心兼为馀性作远因缘又因缘分中别 <lb ed="L" n="0087a14"/>明所被至文当辨五能诠教体略作四门一 <lb ed="L" n="0087a15"/>随相门于中或唯名句文谓能诠诸法自性 <pb ed="L" xml:id="L141.1600.0087b" n="0087b"/> <lb ed="L" n="0087b01"/>差别二所依故或唯音声離声无别名等摄 <lb ed="L" n="0087b02"/>假从实故或假实双取四俱为体又遍于六 <lb ed="L" n="0087b03"/>尘一切所知境界总有生解之義悉为教体 <lb ed="L" n="0087b04"/>二唯识门谓说者净识所现文義为增上缘 <lb ed="L" n="0087b05"/>令闻者识上文義相现故下文云若離自心 <lb ed="L" n="0087b06"/>念则无一切境界之相是故一切声名句文 <lb ed="L" n="0087b07"/>皆是自心之所显现三皈性门此识无体唯 <lb ed="L" n="0087b08"/>是真如故下文云是故一切法从本<anchor xml:id="nkr_note_add_0087b0801" n="0087b0801"/><anchor xml:id="beg0087b0801" n="0087b0801"/>已<anchor xml:id="end0087b0801"/>来離 <lb ed="L" n="0087b09"/>言说相乃至唯是一心故名真如四无碍门 <lb ed="L" n="0087b10"/>谓于前三门心境理事同一缘起混融无碍 <lb ed="L" n="0087b11"/>交彻相摄以为教体以一心法有二门故二 <lb ed="L" n="0087b12"/>皆各摄一切法故六所诠宗趣当部所崇曰 <lb ed="L" n="0087b13"/>宗宗之所归曰趣二初总辨诸宗一切经论 <lb ed="L" n="0087b14"/>通大小乘宗途有五一随相法执宗即小乘 <lb ed="L" n="0087b15"/>诸师依阿含等经所立以造诸部小乘等论 <pb ed="L" xml:id="L141.1600.0088a" n="0088a"/> <lb ed="L" n="0088a01"/>二真空无相宗即龙树提婆依般若等经所 <lb ed="L" n="0088a02"/>立以造中观等论三唯识法相宗即无著天 <lb ed="L" n="0088a03"/>亲依解深密等经所立以造唯识等论四如 <lb ed="L" n="0088a04"/>来藏缘起宗即<name role="" type="person">马鸣</name>坚慧依棱伽等经所立 <lb ed="L" n="0088a05"/>以造起信等论五圆融具德宗谓事事无碍 <lb ed="L" n="0088a06"/>主伴具足褈褈无尽即花严经今此论宗当 <lb ed="L" n="0088a07"/>其第四门也然此五宗对前五教互有宽狭 <lb ed="L" n="0088a08"/>教则一经容有多教宗则一宗容具多经随 <lb ed="L" n="0088a09"/>何经中皆此宗故後唯明此论又有总别总 <lb ed="L" n="0088a10"/>以一心法義为宗信行得果为趣别者有五 <lb ed="L" n="0088a11"/>对一教義对教说为宗義意为趣如下文令 <lb ed="L" n="0088a12"/>捨言取意等二理事对擧事为宗显理为趣 <lb ed="L" n="0088a13"/>如从生灭门入真如门等三境行对以真俗 <lb ed="L" n="0088a14"/>境为宗止观行为趣四证信对以成信不退 <lb ed="L" n="0088a15"/>为宗登地入证为趣五因果对以因为宗克 <pb ed="L" xml:id="L141.1600.0088b" n="0088b"/> <lb ed="L" n="0088b01"/>果为趣此五是从前起後渐渐相由矣<note place="inline">二随文注 <lb ed="L" n="0088b02"/>解二初解名题</note>。</p> <lb ed="L" n="0088b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0088b0301">大乘起信论</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0088b0306" cb:place="inline"><note place="inline">大者当体为目包含为義乘者就喩为称运载为功大乘即所 <lb ed="L" n="0088b04"/>信之境起信即能信之心心境合目也此即大乘之起信又亦起大乘之信又大者就義 <lb ed="L" n="0088b05"/>谓体相用乘者就人谓菩萨等又依杂集论由与七种大性相应故名大乘一境二行三 <lb ed="L" n="0088b06"/>智四精进五方便善巧六证得七业起谓<g ref="#CB07514">发</g>起以有本觉内熏为因善友闻熏为缘于此 <lb ed="L" n="0088b07"/>勝境<g ref="#CB07514">发</g>稀有信能令心净如水淸珠何故但明信而不言馀行以是行本故论为初機故 <lb ed="L" n="0088b08"/>故下文云自信<anchor xml:id="nkr_note_add_0088b0801" n="0088b0801"/><anchor xml:id="beg0088b0801" n="0088b0801"/>己<anchor xml:id="end0088b0801"/>性知心妄勤修远離法又花严云信为道源功德母等论者建立决了 <lb ed="L" n="0088b09"/>可轨文言判说甚深法相道理依决判義名之为论又论者集法议论也谓假立宾主往 <lb ed="L" n="0088b10"/>复征析论量正理故名为论</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0088b1012" cb:place="inline"><name role="" type="person">马鸣</name>菩萨造</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0088b1017" cb:place="inline"><note place="inline">名<name role="" type="person">马鸣</name>者此菩萨初生之时感 <lb ed="L" n="0088b11"/>动诸马悲鸣不已又善能抚琴以宣法音诸马闻之咸悉悲鸣<name role="" type="person">中印度</name><name role="" type="person">月氏国</name>王将欲试 <lb ed="L" n="0088b12"/>验以行正法取马七匹绝其水草<anchor xml:id="nkr_note_add_0088b1201" n="0088b1201"/><anchor xml:id="beg0088b1201" n="0088b1201"/>已<anchor xml:id="end0088b1201"/>经六日至第七日宣告集众王躬礼请陞座说法令 <lb ed="L" n="0088b13"/>于众中以草<g ref="#CB22003">穀</g>等饮其饿马马皆不食唯悲鸣垂泪谛听法要于是远近敬伏从化故名 <lb ed="L" n="0088b14"/><name role="" type="person">马鸣</name>言菩萨者具云菩提萨埵此云觉有情亦有三释一约境所求所度二约心有觉悟 <lb ed="L" n="0088b15"/>之智馀情虑之识三约能所所求能求三皆如次配觉及有情造者制作<persName>佛</persName>灭度後六百 <pb ed="L" xml:id="L141.1600.0089a" n="0089a"/> <lb ed="L" n="0089a01"/>年内所造也故摩诃摩耶经云<persName>如来</persName>灭後六百岁已诸外道等邪见竞其毁灭<persName>佛</persName>法有一 <lb ed="L" n="0089a02"/>比丘名曰<name role="" type="person">马鸣</name>善说法要降伏一切诸外道辈</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0089a0219" cb:place="inline">真谛三藏译</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0089a0224" cb:place="inline"><note place="inline">总有二译一西 <lb ed="L" n="0089a03"/>印度<name role="" type="person">优禅尼国</name>沙门波罗末陀此云真谛梁元帝承圣三年于衡州建兴寺译成一卷二 <lb ed="L" n="0089a04"/>十四纸<name role="" type="person">月氏国</name>婆首那王子译语沙门智恺笔授沙门惠显惠旻昙振等幷黄钺大将军 <lb ed="L" n="0089a05"/>太保萧勃证義然此三藏梁陈二代敕译经论总三十四部一百四十一卷其博解神异 <lb ed="L" n="0089a06"/>具如译经记二于阗国沙门<name role="" type="person">实叉难陀</name>此云喜学大周则天时于东都<persName>佛</persName>授记寺译成两 <lb ed="L" n="0089a07"/>卷亦二十四纸沙门波仑玄轨笔授复礼缀文弘景法宝法藏等证義今解前译二解文 <lb ed="L" n="0089a08"/>義三一归敬述意二一皈依三宝归三宝者略有六意一荷恩德故二请加护故三令生 <lb ed="L" n="0089a09"/>信故四为仪式故五表尊勝故六显益物故</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0089a0918" cb:place="inline">皈命。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0089a0920" cb:place="inline"><note place="inline">显能归至诚归者是依投趣向 <lb ed="L" n="0089a10"/>義命者总御诸根一身之要人之所毁莫不为先擧此无二之命以奉无上之尊又归者 <lb ed="L" n="0089a11"/>是还源義众生六根从一心起而背自源驰趣六尘今擧命根总摄六情还归一心一心 <lb ed="L" n="0089a12"/>即一体三宝然能归之体必具三业欲显<persName>佛</persName>有天眼天耳他心故又圆满三业善故成就 <lb ed="L" n="0089a13"/>三轮因故或见不闻处闻不见处不见不闻处则身语意如次皈依在见闻处则三业皆 <lb ed="L" n="0089a14"/>归今云皈命是意意业最重矣</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0089a1413" cb:place="inline">尽十方。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0089a1416" cb:place="inline"><note place="inline">所归分齐也非直一方三宝每方非直一 <lb ed="L" n="0089a15"/>二等刹中三宝显三宝普遍故归心廣大故拣异小乘故然三宝又有住持别相同体之 <pb ed="L" xml:id="L141.1600.0089b" n="0089b"/> <lb ed="L" n="0089b01"/>殊为福之田皆可宝重今所归者意归别相理该同体也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0089b0123" cb:place="inline">最勝业遍知色 <lb ed="L" n="0089b02"/>无碍自在救世大悲者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0089b0210" cb:place="inline"><note place="inline"><persName>佛</persName>宝也过小曰勝超因曰最业者总擧三 <lb ed="L" n="0089b03"/>轮业用谓意遍知身无碍语能救世也遍知有二一真智遍知心真如门恒沙功德二俗 <lb ed="L" n="0089b04"/>智遍知心生灭门缘起差别理量齐鉴无倒遍知色无碍自在者如花严说乃有多种今 <lb ed="L" n="0089b05"/>略擧四一大小无碍谓一一根皆遍法界而不壞诸根之性又不杂诸根之相二互用无 <lb ed="L" n="0089b06"/>碍谓诸根相作三事理无碍谓现色炳然而不碍擧体性空四应機无碍谓圆迴之身十 <lb ed="L" n="0089b07"/>方齐应多機顿感身亦不分世者三世间中是众生世间即所救也大悲者三缘之中是 <lb ed="L" n="0089b08"/>无缘悲即能救也无缘最勝故云大悲<persName>佛</persName>性论云悲者暂救不能真救大悲者能永救济 <lb ed="L" n="0089b09"/>恒不捨離然万德之中<persName>如来</persName>唯用大悲为力故遍擧之者者结德属人即遍知色无碍救 <lb ed="L" n="0089b10"/>世之者</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0089b1004" cb:place="inline">及彼身体相法性真如海无量功德藏。</p></cb:div> <lb ed="L" n="0089b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0089b1101"><note place="inline">法宝也然四种中教浅理深行分果圆今取深圆唯归理果故约彼<persName>佛</persName>身以明法宝是果 <lb ed="L" n="0089b12"/>法也显身之体相是理法也初句标及者有二義一拣前義显是二事二合集義非但归 <lb ed="L" n="0089b13"/><persName>佛</persName>亦及法也此中及言显<persName>佛</persName>与法是非一義彼身体相显<persName>佛</persName>与法是非异義体谓体大相 <lb ed="L" n="0089b14"/>谓相大以用大中辨<persName>佛</persName>报化二身是故体相二大自是法身属法宝摄以彼用大依体相 <lb ed="L" n="0089b15"/>起会用归体故云彼身体相次二句释上句释体大法性者明此真体普遍之義非有与 <pb ed="L" xml:id="L141.1600.0090a" n="0090a"/> <lb ed="L" n="0090a01"/>前<persName>佛</persName>宝为体亦乃通与一切法为性即显真如遍于染净通情非情深廣之義故智论云 <lb ed="L" n="0090a02"/>在众生数中名为<persName>佛</persName>性在非众生数中名为法性言真如者此明法性遍染净时无变异 <lb ed="L" n="0090a03"/>義真者体非伪妄如者性无改异海者约喩释疑疑云真既不变云何随于染净既随染 <lb ed="L" n="0090a04"/>净云何不变释云如海因风起于波浪波虽起尽湿性无变无变之性不凝起浪浪虽万 <lb ed="L" n="0090a05"/>动不碍一湿是故动静无二法准思之下句释相大谓此法身<persName>如来</persName>藏中含摄蕴积无边 <lb ed="L" n="0090a06"/>恒沙性功德故或此句亦摄教行二法教含所诠之德行摄所成之功当知此中通四法 <lb ed="L" n="0090a07"/>宝俱有含藏之義又海之一字通喩体相永绝百非如海甚深包含万物如海廣大无德 <lb ed="L" n="0090a08"/>不备如海<g ref="#CB13251">珍</g>宝无像不现如海现影也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0090a0816" cb:place="inline">如实修行等。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0090a0821" cb:place="inline"><note place="inline">僧宝也僧通凡圣宝 <lb ed="L" n="0090a09"/>唯圣位也圣通大小菩萨为勝是故此中唯归地上大菩萨僧谓证理起行名如实修行 <lb ed="L" n="0090a10"/>下文云依法力熏习是地前行如实修行是地上行满足方便是地满位此中擧中等取 <lb ed="L" n="0090a11"/>後也又依宝性论就地上菩萨约正体後得说二修行彼论云一如实修行了如理一味 <lb ed="L" n="0090a12"/>二遍修行备知一心有恒沙法界今此文中擧正体等取後得故云等也又解次上一句 <lb ed="L" n="0090a13"/>亦属僧宝上句擧德取人谓地上菩萨随修一行万行集成其一一行皆等法界积功所 <lb ed="L" n="0090a14"/>得故云功德人能摄德故名为藏下句即正歎行德也據後译云无边德藏僧勤求正觉 <lb ed="L" n="0090a15"/>者即符後解也然菩萨虽属僧宝修行所成之德则属法宝由是前解摄属法也亦如体 <pb ed="L" xml:id="L141.1600.0090b" n="0090b"/> <lb ed="L" n="0090b01"/>相是<persName>佛</persName>法身而摄入法宝故知此句文通上下二述造论意</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0090b0124" cb:place="inline">为欲令众生 <lb ed="L" n="0090b02"/>除疑捨邪执起大乘正信<persName>佛</persName>种不断故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0090b0216" cb:place="inline"><note place="inline">述造论意 <lb ed="L" n="0090b03"/>也亦是归敬意初句擧所为機所为機者<anchor xml:id="nkr_note_add_0090b0301" n="0090b0301"/><anchor xml:id="beg0090b0301" n="0090b0301"/>已<anchor xml:id="end0090b0301"/>如前辨次二句明所成益上句令離过由疑 <lb ed="L" n="0090b04"/>故迷真失于乐也由执故起妄种于苦也十地论中菩萨三种观于众生起大慈悲一远 <lb ed="L" n="0090b05"/>離最上第一義乐二具足诸苦三于彼二顚倒解云真乐本有失而不知妄苦本空得而 <lb ed="L" n="0090b06"/>不觉故云顚倒故令菩萨兴悲造论故解释分中文有三<g ref="#CB01008">段</g>一显示正義即除疑也令悟 <lb ed="L" n="0090b07"/>真乐二对治邪执即捨邪执也令離妄苦三分别发趣道相即此下句起大乘正信也意 <lb ed="L" n="0090b08"/>令成行既于真不疑于邪不执未知于何起行谓于大乘以一心三義是究竟根本法故 <lb ed="L" n="0090b09"/>未知于大乘起何行谓起正信以信是众行之本故即翻疑云信翻邪执云正後一句明 <lb ed="L" n="0090b10"/>成益意谓令众生離过求行使信成满入住不退堪求<persName>佛</persName>果故云<persName>佛</persName>种不断故下云信成 <lb ed="L" n="0090b11"/>就发心者毕竟不退入<persName>如来</persName>种中正因相应等又解除疑者泛论疑惑乃有多途求大乘 <lb ed="L" n="0090b12"/>者所疑有二一者疑法障于发心二者疑门障于修行今立一心法以遣前疑开二种门 <lb ed="L" n="0090b13"/>以遣後疑△二正述论文二初标益起说</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0090b1317" cb:place="inline">论曰。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0090b1319" cb:place="inline"><note place="inline">拣异经律</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0090b1323" cb:place="inline">有法。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0090b1325" cb:place="inline"><note place="inline">一心二门三大 <lb ed="L" n="0090b14"/>即所说法体</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0090b1406" cb:place="inline">能起摩诃衍信根。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0090b1413" cb:place="inline"><note place="inline">题目正依此立也摩诃衍此云大乘 <lb ed="L" n="0090b15"/>谓约心真如门信理决定约心生灭门信业果不亡约三大中信三宝不壞信根者谓信 <pb ed="L" xml:id="L141.1600.0091a" n="0091a"/> <lb ed="L" n="0091a01"/>满入住成根不退根有二義一能持義自分不失二生後義勝进上求</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091a0128" cb:place="inline">是故应 <lb ed="L" n="0091a02"/>说。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091a0202" cb:place="inline"><note place="inline">论主思惟见此勝益是故要须也二正陈所说二初标列</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091a0224" cb:place="inline">说有五分 <lb ed="L" n="0091a03"/>云何为五一者因缘分。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091a0310" cb:place="inline"><note place="inline">言不自起制必有由名为因缘章别馀<g ref="#CB01008">段</g> <lb ed="L" n="0091a04"/>故称为分</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091a0405" cb:place="inline">二者立義分。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091a0410" cb:place="inline"><note place="inline">由致既兴次宜略标纲要以为宗本</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091a0424" cb:place="inline">三者解 <lb ed="L" n="0091a05"/>释分。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091a0503" cb:place="inline"><note place="inline">宗要既略次宜廣释令其生解</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091a0515" cb:place="inline">四者修行信心分。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091a0522" cb:place="inline"><note place="inline">次宜依解 <lb ed="L" n="0091a06"/>起行有解无行如贫数他宝是所不应</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091a0616" cb:place="inline">五者劝修利益分。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091a0623" cb:place="inline"><note place="inline">虽示行仪 <lb ed="L" n="0091a07"/>纯根懈慢次宜擧益劝修也然五中初一是序分次三是正宗後一是流通二牒释五一 <lb ed="L" n="0091a08"/>因缘分二一正释</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091a0808" cb:place="inline">初说因缘分。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091a0813" cb:place="inline"><note place="inline">标牒</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091a0815" cb:place="inline">问曰有何因缘而 <lb ed="L" n="0091a09"/>造此论。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091a0904" cb:place="inline"><note place="inline">假问</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091a0906" cb:place="inline">答曰是因缘有八种。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091a0914" cb:place="inline"><note place="inline">擧数</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091a0916" cb:place="inline">云何为八。</p></cb:div> <lb ed="L" n="0091a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091a1001"><note place="inline">征起</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091a1003" cb:place="inline">一者因缘总相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091a1009" cb:place="inline"><note place="inline">此门通与一部论为<g ref="#CB07514">发</g>起之由故云因缘总相总遏 <lb ed="L" n="0091a11"/>兼正下七则别为当機</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091a1110" cb:place="inline">所谓为令众生離一切苦。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091a1120" cb:place="inline"><note place="inline">苦苦壞苦 <lb ed="L" n="0091a12"/>行苦分<g ref="#CB01008">段</g>变易二生死苦</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091a1211" cb:place="inline">得究竟乐。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091a1215" cb:place="inline"><note place="inline">无上菩提觉法乐无上涅槃寂静乐</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091a1229" cb:place="inline">非 <lb ed="L" n="0091a13"/>求世间名利恭敬故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091a1309" cb:place="inline"><note place="inline">非欲令其求于後世人天利乐等亦可论主自 <lb ed="L" n="0091a14"/>云我为益生故造斯论非为名利等故云总相</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091a1419" cb:place="inline">二者为欲解释<persName>如来</persName> <lb ed="L" n="0091a15"/>根本之義。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091a1505" cb:place="inline"><note place="inline">与立義分及解释分中显示正義对治邪执作<g ref="#CB07514">发</g>起因缘以彼文中 <pb ed="L" xml:id="L141.1600.0091b" n="0091b"/> <lb ed="L" n="0091b01"/>说依一心法有二种门各摄一切法即是<persName>如来</persName>所说法门之根本又生灭门中本觉名如 <lb ed="L" n="0091b02"/>始觉名来始本不觉名曰<persName>如来</persName>此即所证本觉真理名如能证无分别智名来诸众生未 <lb ed="L" n="0091b03"/>有无分别智时是如无来也今以<persName>如来</persName>依此心成故名此心为<persName>如来</persName>根本之義</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091b0331" cb:place="inline">令诸 <lb ed="L" n="0091b04"/>众生正解。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091b0405" cb:place="inline"><note place="inline">具释此義令彼地前三贤诸菩萨等比观相应故云正解即显示正 <lb ed="L" n="0091b05"/>義也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091b0503" cb:place="inline">不谬故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091b0506" cb:place="inline"><note place="inline">比观離倒故云不谬不谬即对治邪执也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091b0522" cb:place="inline">三者为令善 <lb ed="L" n="0091b06"/>根成熟众生于摩诃衍法堪任不退信故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091b0617" cb:place="inline"><note place="inline">即下 <lb ed="L" n="0091b07"/>分别发趣道相也以彼文中令利根者发决定心进趣大道堪任住于不退位故此当十 <lb ed="L" n="0091b08"/>信终心自分满足故云成熟进入十住正定聚中使前信心堪任不退</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091b0828" cb:place="inline">四者为 <lb ed="L" n="0091b09"/>令善根微少众生修习信心故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091b0913" cb:place="inline"><note place="inline">即下修行信心分初四种 <lb ed="L" n="0091b10"/>信心及四种修行也以彼文中令信未满者修行信心使满足故此当十信住心以信位 <lb ed="L" n="0091b11"/>未满故云微少令进向满故云修信心也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0091b1117" cb:place="inline">五者为示方便消恶业 <lb ed="L" n="0091b12"/>障善护其心远離痴慢出邪网故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0091b1214" cb:place="inline"><note place="inline">自此下四种機当信 <lb ed="L" n="0091b13"/>位初心以前三根勝难退不假多方便助成道力故各一此中根劣易退赖多方便故有 <lb ed="L" n="0091b14"/>四也四中前三为下中上三人後一<g ref="#CB15081">策</g>以劝修今初当下品也即下修行信心分中第四 <lb ed="L" n="0091b15"/>修行末文是也以彼文中令业重惑多者善根难发众生以礼忏等方便消恶业障障轻 <pb ed="L" xml:id="L141.1600.0092a" n="0092a"/> <lb ed="L" n="0092a01"/>故内離顽嚚痴慢外出邪魔<g ref="#CB00667">羂</g>网</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092a0114" cb:place="inline">六者为示修习止观对治 <lb ed="L" n="0092a02"/>凡夫二乘心过故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092a0208" cb:place="inline"><note place="inline">当中品也即下第五修行止观门以彼文中双明止 <lb ed="L" n="0092a03"/>观遣凡小二执故云对治也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092a0312" cb:place="inline">七者为示专念方便生于<persName>佛</persName> <lb ed="L" n="0092a04"/>前必定不退信心故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092a0409" cb:place="inline"><note place="inline">当上品也即下修行信心分末复次众生初学 <lb ed="L" n="0092a05"/>是法下劝生净土门等以彼文中擧勝方便令彼观解分得相应众生恐後报迁遇缘成 <lb ed="L" n="0092a06"/>退故今往生使不退也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092a0610" cb:place="inline">八者为示利益劝修行故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092a0620" cb:place="inline"><note place="inline">即下劝修 <lb ed="L" n="0092a07"/>利益分也以彼文中擧彼损益劝物修捨即总<g ref="#CB15081">策</g>成前诸行也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092a0725" cb:place="inline">有如是等因 <lb ed="L" n="0092a08"/>缘所以造论。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092a0806" cb:place="inline"><note place="inline">总结二通难二一难</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092a0814" cb:place="inline">问曰修多罗中具有 <lb ed="L" n="0092a09"/>此法何须褈说。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092a0907" cb:place="inline"><note place="inline">二通二一纵问略标</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092a0915" cb:place="inline">答曰修多罗中虽 <lb ed="L" n="0092a10"/>有此法。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092a1004" cb:place="inline"><note place="inline">纵其问辞</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092a1008" cb:place="inline">以众生根行不等。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092a1015" cb:place="inline"><note place="inline">或利或钝乐廣乐略假经 <lb ed="L" n="0092a11"/>假论之殊</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092a1105" cb:place="inline">受解缘别。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092a1109" cb:place="inline"><note place="inline">遇<persName>佛</persName>遇教之异也△二以義具释二一明馀機不假此论 <lb ed="L" n="0092a12"/>三〇一勝機遇<persName>佛</persName>悟尙无纸素之经〇何况须论</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092a1220" cb:place="inline">所谓<persName>如来</persName>在世。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092a1226" cb:place="inline"><note place="inline">时勝</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092a1228" cb:place="inline">众 <lb ed="L" n="0092a13"/>生利根。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092a1304" cb:place="inline"><note place="inline">根勝</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092a1306" cb:place="inline">能说之人色心业勝。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092a1314" cb:place="inline"><note place="inline">缘勝</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092a1316" cb:place="inline">圆音一演。</p></cb:div> <lb ed="L" n="0092a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092a1401"><note place="inline">显缘勝相</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092a1405" cb:place="inline">异类等解。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092a1409" cb:place="inline"><note place="inline">显根勝相</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092a1413" cb:place="inline">则不须论。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092a1417" cb:place="inline"><note place="inline">结成不假论也色心圆音 <lb ed="L" n="0092a15"/>即三业矣一音及圆音者有二初<persName>如来</persName>一音说一切法无不显了故名圆音花严云<persName>如来</persName> <pb ed="L" xml:id="L141.1600.0092b" n="0092b"/> <lb ed="L" n="0092b01"/>于一语言中演出无边契经海二<persName>如来</persName>同一切音故云圆音花严云一切众生语言法一 <lb ed="L" n="0092b02"/>言演说尽无馀以一切音即一音故云一音一音即一切音故云圆音一一语音遍穷生 <lb ed="L" n="0092b03"/>界而其音韵恒不杂乱若音不遍则是音非圆若音等遍失其韵曲则是圆非音今不壞 <lb ed="L" n="0092b04"/>曲而等遍不动遍而差韵此是<persName>如来</persName>圆音非是心识思量境界耳〇二自力闻经悟</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092b0433" cb:place="inline">若 <lb ed="L" n="0092b05"/><persName>如来</persName>灭後或有众生能以自力廣闻而取解 <lb ed="L" n="0092b06"/>者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092b0602" cb:place="inline"><note place="inline">自力闻廣经文得解<persName>佛</persName>意不须他论故云自力此具文持義持</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092b0626" cb:place="inline">或有众生 <lb ed="L" n="0092b07"/>亦以自力少闻而多解者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092b0711" cb:place="inline"><note place="inline">亦以自力寻略经文而能深解<persName>佛</persName>意 <lb ed="L" n="0092b08"/>故亦不须他论此有義持无文持〇三劣機因寻廣论悟</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092b0823" cb:place="inline">或有众生无自 <lb ed="L" n="0092b09"/>心力因于廣论而得解者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092b0911" cb:place="inline"><note place="inline">但依经文不能解意因他廣论而得 <lb ed="L" n="0092b10"/>解了故云无自心力此有文持无義持△二明当機须造此论二〇一機</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092b1029" cb:place="inline">自有众 <lb ed="L" n="0092b11"/>生复以廣论文多为烦心乐总持少文而摄 <lb ed="L" n="0092b12"/>多義能取解者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092b1207" cb:place="inline"><note place="inline">此人不要繁文唯依文约義豐之论深解<persName>佛</persName>经所说之旨 <lb ed="L" n="0092b13"/>故云总持多義然不须廣者有二意一根利不假二心烦不耐〇二结</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0092b1328" cb:place="inline">如是此 <lb ed="L" n="0092b14"/>论为欲总摄<persName>如来</persName>廣大深法无边義故应说 <lb ed="L" n="0092b15"/>此论。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0092b1503" cb:place="inline"><note place="inline">此论文句虽少总摄一切大乘经论深旨深者如理智境廣者如量智境无边 <pb ed="L" xml:id="L141.1600.0093a" n="0093a"/> <lb ed="L" n="0093a01"/>者深廣无际△二立義分二〇一结前生後</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0093a0118" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_add_0093a0101" n="0093a0101"/><anchor xml:id="beg0093a0101" n="0093a0101"/>已<anchor xml:id="end0093a0101"/>说因缘分次说立 <lb ed="L" n="0093a02"/>義分。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0093a0203" cb:place="inline"><note place="inline">△二正立義宗三〇一标总开别</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0093a0216" cb:place="inline">摩诃衍者总说有二 <lb ed="L" n="0093a03"/>种。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0093a0302" cb:place="inline"><note place="inline">〇二寄问别名</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0093a0308" cb:place="inline">云何为二一者法二者義。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0093a0318" cb:place="inline"><note place="inline">法者出大乘法 <lb ed="L" n="0093a04"/>体谓自体故对智故显義故即宗本法也大位在因通于染净義者辨大乘名義何故此 <lb ed="L" n="0093a05"/>心是大乘耶谓此心具三大義故名为大有二运转故名为乘是故先显法体後释義理 <lb ed="L" n="0093a06"/>收義足也依宗所显差别義理大位在果唯取于净△三依名辨相二初法〇起下释中 <lb ed="L" n="0093a07"/>初释法体之文文二〇一擧法总立</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0093a0715" cb:place="inline">所言法者谓众生心。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0093a0723" cb:place="inline"><note place="inline">出其法体 <lb ed="L" n="0093a08"/>谓<persName>如来</persName>藏心具和合不和合二门以其在于众生位故若在<persName>佛</persName>地则无和合義以始觉同 <lb ed="L" n="0093a09"/>本唯是真如即当所显義也今就随染众生位中故得具二门也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0093a0926" cb:place="inline">是心则摄 <lb ed="L" n="0093a10"/>一切世间出世间法。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0093a1009" cb:place="inline"><note place="inline">辨法功能以其此心体相无碍染净同依随流 <lb ed="L" n="0093a11"/>反流唯转此心是故若随染成于不觉则摄世间法不变之本觉及反流之始觉则摄出 <lb ed="L" n="0093a12"/>世间法此犹约生灭门辨若约真如门者则镕融含摄染净不殊下文具显</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0093a1230" cb:place="inline">依于 <lb ed="L" n="0093a13"/>此心显示摩诃衍義。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0093a1309" cb:place="inline"><note place="inline">释其法名谓依此一心宗本法上显示大乘三 <lb ed="L" n="0093a14"/>大之義故名此心以为法也△二开门别立二一责总立难</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0093a1424" cb:place="inline">何以故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0093a1427" cb:place="inline"><note place="inline">责有二意 <lb ed="L" n="0093a15"/>一云心通染净大乘唯净如何此心能显彼義二云心法是一大乘義廣如何一心能具 <pb ed="L" xml:id="L141.1600.0093b" n="0093b"/> <lb ed="L" n="0093b01"/>示彼〇二开别释成释初意云大乘虽净相用必对染成今生灭门中既具含染净故能 <lb ed="L" n="0093b02"/>显也以废染之时则无净用故释後意云心法虽一而有二门真如门中示大乘体生灭 <lb ed="L" n="0093b03"/>门中具示三大大乘之義莫过是三故依一心得具示也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0093b0323" cb:place="inline">是心真如。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0093b0327" cb:place="inline"><note place="inline">总擧真如 <lb ed="L" n="0093b04"/>门起下文中即是一法界<anchor xml:id="nkr_note_add_0093b0401" n="0093b0401"/><anchor xml:id="beg0093b0401" n="0093b0401"/>已<anchor xml:id="end0093b0401"/>下文</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0093b0414" cb:place="inline">相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0093b0415" cb:place="inline"><note place="inline">即是真如相起下复次真如者依言说分别<anchor xml:id="nkr_note_add_0093b0402" n="0093b0402"/><anchor xml:id="beg0093b0402" n="0093b0402"/>已<anchor xml:id="end0093b0402"/> <lb ed="L" n="0093b05"/>下文</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0093b0503" cb:place="inline">即示摩诃衍体故是心生灭。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0093b0514" cb:place="inline"><note place="inline">随熏变动故总擧生灭门 <lb ed="L" n="0093b06"/>起下依<persName>如来</persName>藏故有生灭心已下文</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0093b0615" cb:place="inline">因缘。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0093b0617" cb:place="inline"><note place="inline">生灭缘由故起下复次生灭因缘<anchor xml:id="nkr_note_add_0093b0601" n="0093b0601"/><anchor xml:id="beg0093b0601" n="0093b0601"/>已<anchor xml:id="end0093b0601"/>下文</note>。</p></cb:div> <lb ed="L" n="0093b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0093b0701">相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0093b0702" cb:place="inline"><note place="inline">生灭之状故起下复次生灭相者<anchor xml:id="nkr_note_add_0093b0701" n="0093b0701"/><anchor xml:id="beg0093b0701" n="0093b0701"/>已<anchor xml:id="end0093b0701"/>下文</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0093b0718" cb:place="inline">能示摩诃衍。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0093b0723" cb:place="inline"><note place="inline">何故真如门中 <lb ed="L" n="0093b08"/>云即示生灭门中云能示者以真如是不起门与彼所显诠旨不别故云即示以是不起 <lb ed="L" n="0093b09"/>故唯示体生灭是起动门染净既异诠旨又分能所不同故不云即</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0093b0927" cb:place="inline">自体相用 <lb ed="L" n="0093b10"/>故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0093b1002" cb:place="inline"><note place="inline">体谓生灭门中本觉之義是生灭之自体生灭之因故在生灭门中亦辨体也翻染 <lb ed="L" n="0093b11"/>之净相正随染之业用幷在此门中故具诠耳是以下文释生灭门内具显所示三大之 <lb ed="L" n="0093b12"/>義意在于此何故真如门中直云体生灭门中乃云自体等者以所示三大義还在能示 <lb ed="L" n="0093b13"/>生灭门中显非别外故云自也问真如是不起门但示于体者生灭是起动门应唯示于 <lb ed="L" n="0093b14"/>相用答真如是不起门不起不必由起立由无有起故所以唯示体生灭是起动门起必 <lb ed="L" n="0093b15"/>赖不起起含不起故起中具示三大馀如下说△二義〇起下复次真如自体相者<anchor xml:id="nkr_note_add_0093b1501" n="0093b1501"/><anchor xml:id="beg0093b1501" n="0093b1501"/>已<anchor xml:id="end0093b1501"/>下 <pb ed="L" xml:id="L141.1600.0094a" n="0094a"/> <lb ed="L" n="0094a01"/>释義之文文二〇一大</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0094a0110" cb:place="inline">所言義者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0094a0114" cb:place="inline"><note place="inline">牒章</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0094a0116" cb:place="inline">则有三种。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0094a0120" cb:place="inline"><note place="inline">标数</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0094a0122" cb:place="inline">云何 <lb ed="L" n="0094a02"/>为三。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0094a0203" cb:place="inline"><note place="inline">征起</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0094a0205" cb:place="inline">一者体大。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0094a0209" cb:place="inline"><note place="inline">真性深廣凡圣染净皆以为依故受大名</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0094a0225" cb:place="inline">谓一 <lb ed="L" n="0094a03"/>切法真如平等不增减故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0094a0311" cb:place="inline"><note place="inline">随流加染而不增反流除染而不减 <lb ed="L" n="0094a04"/>又反流加净不增随流阙净不减良以染净之所不亏始终之所不易故</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0094a0429" cb:place="inline">二者相 <lb ed="L" n="0094a05"/>大谓<persName>如来</persName>藏具足无量性功德故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0094a0514" cb:place="inline"><note place="inline">即二种<persName>如来</persName>藏中不 <lb ed="L" n="0094a06"/>空之義谓不异体之相故云性德如水八德不异于水</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0094a0622" cb:place="inline">三者用大能生 <lb ed="L" n="0094a07"/>一切世间出世间善因果故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0094a0712" cb:place="inline"><note place="inline">谓随染业行然此用大是报化 <lb ed="L" n="0094a08"/>二身粗细之用令诸众生始成世善终成出世善也下文显之何故唯言善不云不善者 <lb ed="L" n="0094a09"/>以不善法违真理故是所治故非其用也若尔诸不善法应離于真释云以迷真故不得 <lb ed="L" n="0094a10"/>離真以违真故非其用也〇二乘</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0094a1014" cb:place="inline">一切诸<persName>佛</persName>本所乘故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0094a1022" cb:place="inline"><note place="inline">标果望因 <lb ed="L" n="0094a11"/>以解乘也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0094a1105" cb:place="inline">一切菩萨皆乘此法到<persName>如来</persName>地故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0094a1118" cb:place="inline"><note place="inline">擧因望果 <lb ed="L" n="0094a12"/>以成运即始觉之智是能乘本觉之理为所乘故梁摄论云乘大性故名为大乘△三解 <lb ed="L" n="0094a13"/>释分二〇一结前生後</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0094a1310" cb:place="inline">已说立義分次说解释分。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0094a1320" cb:place="inline"><note place="inline">△二分门 <lb ed="L" n="0094a14"/>解释二一标数征列</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0094a1409" cb:place="inline">解释有三种云何为三一者显示 <lb ed="L" n="0094a15"/>正義。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0094a1503" cb:place="inline"><note place="inline">正释所立大乘法義</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0094a1511" cb:place="inline">二者对治邪执。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0094a1517" cb:place="inline"><note place="inline">既明正理须道异计</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0094a1525" cb:place="inline">三 <pb ed="L" xml:id="L141.1600.0094b" n="0094b"/> <lb ed="L" n="0094b01"/>者分别发趣道相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0094b0108" cb:place="inline"><note place="inline">趣正理之阶降△二牒名辨相三一显示正義二初 <lb ed="L" n="0094b02"/>总〇释上立義分中众生心摄一切等也于中二〇一依法开门</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0094b0226" cb:place="inline">显示正義 <lb ed="L" n="0094b03"/>者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0094b0302" cb:place="inline"><note place="inline">牒章</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0094b0304" cb:place="inline">依一心法有二种门云何为二一者心 <lb ed="L" n="0094b04"/>真如门二者心生灭门。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0094b0410" cb:place="inline"><note place="inline">谓一<persName>如来</persName>藏心含于二義一约体绝相義 <lb ed="L" n="0094b05"/>即真如门谓非染非净非生非灭不动不转平等一味性无差别众生即涅槃不待灭也 <lb ed="L" n="0094b06"/>凡夫弥勒同一际也二随缘起灭義即生灭门谓随熏转动成于染净染净虽成性恒不 <lb ed="L" n="0094b07"/>动正由不动能成染净是故不动亦在动门是故下文识有二義中本觉是也上文生灭 <lb ed="L" n="0094b08"/>门中自体是也勝鬘云不染而染染而不染等棱伽云<persName>如来</persName>藏名阿赖耶识而与无明七 <lb ed="L" n="0094b09"/>识共俱如大海波常无断绝等又云<persName>如来</persName>藏者为无始虚伪恶习所熏名为识藏又云如 <lb ed="L" n="0094b10"/>来藏者为善不善因受苦乐与因俱若生若灭犹如伎儿作诸伎乐等此等幷约生灭门 <lb ed="L" n="0094b11"/>说也然此二门擧体通融际限不分体相莫二此无二处诸法中实不同虚空性自神解 <lb ed="L" n="0094b12"/>故云一心△二二门赅摄二〇一立</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0094b1215" cb:place="inline">是二种门皆各总摄一切 <lb ed="L" n="0094b13"/>法。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0094b1302" cb:place="inline"><note place="inline">上立義分中直云摄今释中云各摄者以一心含通别二门故今分通别又各摄故 <lb ed="L" n="0094b14"/>以真如门是染净通相通相之外无别染净故得总摄一切诸法生灭门者别显染净染 <lb ed="L" n="0094b15"/>净之法无所不该故亦总摄一切诸法通别虽殊齐无所遗故云各摄又以此即是真如 <pb ed="L" xml:id="L141.1600.0095a" n="0095a"/> <lb ed="L" n="0095a01"/>随缘和合变作诸法诸法即无异体还摄真如门也以此二门齐摄不二故得说为一心 <lb ed="L" n="0095a02"/>也问二门既齐相摄者何故上文真如门中唯示大业体不显于相用生灭门中具显三 <lb ed="L" n="0095a03"/>耶答真如是泯相显实门不壞相而即泯故得摄于生灭以纸相而相不存故但示于体 <lb ed="L" n="0095a04"/>也生灭是揽理成事门不壞理而成事故得摄于真如以成事而理不失故具示三大问 <lb ed="L" n="0095a05"/>前既泯相相不存但示于体亦可揽理理不具应但示相用何故不齐耶答生灭起必赖 <lb ed="L" n="0095a06"/>于真故揽理理不失真如未必籍生灭故泯相相不存相不存故唯示于体理不失故具 <lb ed="L" n="0095a07"/>示于三是故摄義是齐示義别也〇二释</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0095a0717" cb:place="inline">此義云何。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0095a0721" cb:place="inline"><note place="inline">责云若二门各别不可相 <lb ed="L" n="0095a08"/>从若本唯一心未容影摄下答云</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0095a0814" cb:place="inline">以是二门不相離故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0095a0822" cb:place="inline"><note place="inline">以体相不 <lb ed="L" n="0095a09"/>離故如金与莊严具若以金<g ref="#CB30246">收</g>具具无所遗以具摄金金无不尽良以二门一揆全体遍 <lb ed="L" n="0095a10"/>收此義亦然思之可见△二别〇释上立義分中何以故下二门别義于中二一别辨二 <lb ed="L" n="0095a11"/>门显动静不一二一真如门二一显体離言以明观智境〇释上立義分中真如義也于 <lb ed="L" n="0095a12"/>中二一正擧法体二一正显如体三〇一就实略标</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0095a1221" cb:place="inline">心真如者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0095a1225" cb:place="inline"><note place="inline">牒章</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0095a1227" cb:place="inline">即是 <lb ed="L" n="0095a13"/>一法界。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0095a1304" cb:place="inline"><note place="inline">即无二真心为一法界此非算数之一谓如理虚融平等不二故称为一 <lb ed="L" n="0095a14"/>又对下依言有二義故今约体但云一也依生圣法故云法界中边论云法界者圣法因 <lb ed="L" n="0095a15"/>義故也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0095a1504" cb:place="inline">大总相法门体。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0095a1510" cb:place="inline"><note place="inline">二门之中不取别相门<g ref="#CB00795">扪</g>中但取总相然亦该 <pb ed="L" xml:id="L141.1600.0095b" n="0095b"/> <lb ed="L" n="0095b01"/><g ref="#CB00795">扪</g>别尽故云大也此一法界擧体全作生灭门擧体全作真如门为显此義故云体也轨 <lb ed="L" n="0095b02"/>生物解曰法圣智通遊曰门</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0095b0212" cb:place="inline">所谓心性不生不灭。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0095b0220" cb:place="inline"><note place="inline">释上法体谓随 <lb ed="L" n="0095b03"/>妄不生约治不灭又修起不生处染不灭故摄论云世间不破出世间不尽〇二会妄显 <lb ed="L" n="0095b04"/>真</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0095b0402" cb:place="inline">一切诸法唯依妄念而有差别。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0095b0414" cb:place="inline"><note place="inline">妄执者云境见诸法 <lb ed="L" n="0095b05"/>差别迁流云何乃言性无生灭释云差别相者是汝遍计妄情所作本来无实如依病眼 <lb ed="L" n="0095b06"/>妄见空花</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0095b0605" cb:place="inline">若離心念则无一切境界之相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0095b0617" cb:place="inline"><note place="inline">疑若又云以何 <lb ed="L" n="0095b07"/>得知依妄念生释云以诸圣人離妄念故既无此境即验此境定从妄生又若此境非妄 <lb ed="L" n="0095b08"/>所作定实有者圣人不见应是迷倒凡夫既见应是觉悟如不见空花谁是病眼〇三结 <lb ed="L" n="0095b09"/>真離妄</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0095b0904" cb:place="inline">是故一切法从本<anchor xml:id="nkr_note_add_0095b0901" n="0095b0901"/><anchor xml:id="beg0095b0901" n="0095b0901"/>已<anchor xml:id="end0095b0901"/>来。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0095b0913" cb:place="inline"><note place="inline">是所执本空故真心不动故由 <lb ed="L" n="0095b10"/>此一切诸法皆即真如也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0095b1011" cb:place="inline">離言说相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0095b1015" cb:place="inline"><note place="inline">非如音声之所说也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0095b1023" cb:place="inline">離名字相。</p></cb:div> <lb ed="L" n="0095b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0095b1101"><note place="inline">非如文句之所诠表此二句言语路绝非闻慧境</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0095b1120" cb:place="inline">離心缘相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0095b1124" cb:place="inline"><note place="inline">非意言分别故 <lb ed="L" n="0095b12"/>即心行处灭非思慧境上来離伪妄故名真自下離异相故名如又下三句辗转相释離 <lb ed="L" n="0095b13"/>世间非修慧境唯正智与之相应</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0095b1314" cb:place="inline">毕竟平等。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0095b1318" cb:place="inline"><note place="inline">虽遍通染净而性恒无二</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0095b1328" cb:place="inline">无 <lb ed="L" n="0095b14"/>有变异。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0095b1404" cb:place="inline"><note place="inline">所以得无二者以在缘时始终不改变</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0095b1419" cb:place="inline">不可破壞。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0095b1423" cb:place="inline"><note place="inline">所以在有 <lb ed="L" n="0095b15"/>为中得不变异者以不同有为可破壞故此则在染不破治道不壞</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0095b1527" cb:place="inline">唯是一心。</p></cb:div> <pb ed="L" xml:id="L141.1600.0096a" n="0096a"/> <lb ed="L" n="0096a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0096a0101"><note place="inline">结皈法体</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0096a0105" cb:place="inline">故名真如。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0096a0109" cb:place="inline"><note place="inline">依義立名△二会执释名二一释三〇一正会谓执</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0096a0129" cb:place="inline">以 <lb ed="L" n="0096a02"/>一切言说假名无实。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0096a0209" cb:place="inline"><note place="inline">明言教非实不可如言取也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0096a0220" cb:place="inline">但随妄 <lb ed="L" n="0096a03"/>念不可得故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0096a0306" cb:place="inline"><note place="inline">释成无实所以恐诸凡愚闻上真如名则谓论主自语相违上 <lb ed="L" n="0096a04"/>文既云離名字相何故复立此真如名故今释遣假名非实不相违也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0096a0428" cb:place="inline">言真如 <lb ed="L" n="0096a05"/>者亦无有相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0096a0506" cb:place="inline"><note place="inline">良以各依相立但是遍计所缘故棱伽云相名常相随而生诸 <lb ed="L" n="0096a06"/>妄想故名相双遣〇二结名释疑</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0096a0614" cb:place="inline">谓言说之极。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0096a0619" cb:place="inline"><note place="inline">立名分齐也疑云既绝名 <lb ed="L" n="0096a07"/>相但假立客名者何故不立馀名而唯云真如耶释云真如者是言说之极谓此名之後 <lb ed="L" n="0096a08"/>更无有名则诸名之中最後边际故摄论中十种名内真如是第十究竟名故云极也</note>。</p></cb:div> <lb ed="L" n="0096a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0096a0901">因言遣言。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0096a0905" cb:place="inline"><note place="inline">立名之意也立此极名为遣于名如以声止声也若无此名无以遣 <lb ed="L" n="0096a10"/>名若存此名亦不成遣名〇三约相释遣</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0096a1017" cb:place="inline">此真如体无有可遣。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0096a1025" cb:place="inline"><note place="inline">二释 <lb ed="L" n="0096a11"/>一云外人见前文双遣真如名相则谓真如本体亦是可遣之法则生断见故此释云但 <lb ed="L" n="0096a12"/>遣虚妄名相不遣真如实法以是妙智观境故二云非以真体遣生灭法也何以不遣下 <lb ed="L" n="0096a13"/>云</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0096a1302" cb:place="inline">以一切法悉皆真故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0096a1310" cb:place="inline"><note place="inline">释上不遣也以法悉真无法可遣又以生 <lb ed="L" n="0096a14"/>灭门染净等法即无自性不异真如故不待遣</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0096a1419" cb:place="inline">亦无可立。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0096a1423" cb:place="inline"><note place="inline">外人既闻真理不遣 <lb ed="L" n="0096a15"/>则谓有法可立当情执取故释云亦无可立以離妄情故又生灭等法即真不待立也何 <pb ed="L" xml:id="L141.1600.0096b" n="0096b"/> <lb ed="L" n="0096b01"/>以不立下云</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0096b0106" cb:place="inline">以一切法皆同如故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0096b0114" cb:place="inline"><note place="inline">真故不可遣如故不可立又生 <lb ed="L" n="0096b02"/>灭等法本来同如故此真如未曾不显更何所立也〇二结</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0096b0224" cb:place="inline">当知一切法 <lb ed="L" n="0096b03"/>不可说不可念故名为真如。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0096b0312" cb:place="inline"><note place="inline">结離言绝虑也△二问答断疑 <lb ed="L" n="0096b04"/>二〇一疑真绝修问</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0096b0409" cb:place="inline">问曰若如是義者诸众生等云何 <lb ed="L" n="0096b05"/>随顺。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0096b0503" cb:place="inline"><note place="inline">问方便观</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0096b0507" cb:place="inline">而能得入。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0096b0511" cb:place="inline"><note place="inline">问正观也〇二擧真劝修答</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0096b0522" cb:place="inline">答曰若知 <lb ed="L" n="0096b06"/>一切法虽说无有能说可说虽念亦无能念 <lb ed="L" n="0096b07"/>可念是名随顺。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0096b0707" cb:place="inline"><note place="inline">答方便观也说念皆无能所者明念即无念非灭于念非 <lb ed="L" n="0096b08"/>灭念故故名虽念離于断见也即无念故皆无能所離于常见也于一念间離此二见无 <lb ed="L" n="0096b09"/>此二故故能称顺中道随顺法性又亦可虽在于念等即观此念等常无能所虽未能離 <lb ed="L" n="0096b10"/>念而顺于无念故名随顺也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0096b1012" cb:place="inline">若離于念名为得入。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0096b1020" cb:place="inline"><note place="inline">答正观也如上 <lb ed="L" n="0096b11"/>久观不已即能離兹妄念契彼无念真理故名正观云得入者观智契入也十地论云智 <lb ed="L" n="0096b12"/>行处故又亦可正知无能所之念亦離方入真如△二依言辨德以明生信境〇释上立 <lb ed="L" n="0096b13"/>義中真如相也于中三〇一擧数总标</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0096b1316" cb:place="inline">复次真如者依言说分 <lb ed="L" n="0096b14"/>别有二种義。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0096b1406" cb:place="inline"><note place="inline">显此二義者若離于言即唯一味今既依言故说有二即显不 <lb ed="L" n="0096b15"/>可随言执取也但为生物信解故说此文故十地论云何故不但说无言示现依言求解 <pb ed="L" xml:id="L141.1600.0097a" n="0097a"/> <lb ed="L" n="0097a01"/>故〇二开章略辨</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097a0108" cb:place="inline">云何为二。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097a0112" cb:place="inline"><note place="inline">征起</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097a0114" cb:place="inline">一者如实空。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097a0119" cb:place="inline"><note place="inline">此以如实之中 <lb ed="L" n="0097a02"/>空无妄染非谓如实自空此则如实之空也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097a0218" cb:place="inline">以能究竟显实故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097a0225" cb:place="inline"><note place="inline">以妄 <lb ed="L" n="0097a03"/>空故遂能显示真理故云显实</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097a0313" cb:place="inline">二者如实不空。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097a0319" cb:place="inline"><note place="inline">有二義</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097a0322" cb:place="inline">以有自 <lb ed="L" n="0097a04"/>体。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097a0402" cb:place="inline"><note place="inline">一异妄无体故</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097a0408" cb:place="inline">具足无漏性功德故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097a0416" cb:place="inline"><note place="inline">二异恒沙有流烦恼故故 <lb ed="L" n="0097a05"/><persName>佛</persName>性论偈云由客尘空故与法界相離无上法不空与法界相随△三依章廣释二一空 <lb ed="L" n="0097a06"/>三〇一略明</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097a0606" cb:place="inline">所言空者从本<anchor xml:id="nkr_note_add_0097a0601" n="0097a0601"/><anchor xml:id="beg0097a0601" n="0097a0601"/>已<anchor xml:id="end0097a0601"/>来一切染法不相 <lb ed="L" n="0097a07"/>应故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097a0703" cb:place="inline"><note place="inline">总擧能所分别皆不相应</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097a0713" cb:place="inline">谓離一切法差别之相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097a0722" cb:place="inline"><note place="inline">所取 <lb ed="L" n="0097a08"/>相也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097a0803" cb:place="inline">以无虚妄心念故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097a0810" cb:place="inline"><note place="inline">能取见也又以妄境从妄念生故释显空无也 <lb ed="L" n="0097a09"/>良以倒心妄境情有理无真如之德理有情无故不相应也〇二廣释</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097a0928" cb:place="inline">当知真 <lb ed="L" n="0097a10"/>如自性非有相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097a1007" cb:place="inline"><note place="inline">明真離妄有也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097a1013" cb:place="inline">非无相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097a1016" cb:place="inline"><note place="inline">惑者云既其非有即应是 <lb ed="L" n="0097a11"/>无故释云非无也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097a1108" cb:place="inline">非非有相非非无相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097a1116" cb:place="inline"><note place="inline">惑者闻上非有非无则谓 <lb ed="L" n="0097a12"/>双非是真如法释云我非汝谓有说非有非谓法体是非有非汝谓无说非无非谓法体 <lb ed="L" n="0097a13"/>是非无故又非却双非也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097a1311" cb:place="inline">非有无俱相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097a1316" cb:place="inline"><note place="inline">惑者云我上立有立无汝立双非双 <lb ed="L" n="0097a14"/>非若存即有无随丧今双非既非我有无还立释云我非汝双非故说非非非许双是如 <lb ed="L" n="0097a15"/>何复执俱相</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097a1506" cb:place="inline">非一相非异相非非一相非非异相 <pb ed="L" xml:id="L141.1600.0097b" n="0097b"/> <lb ed="L" n="0097b01"/>非一异俱相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097b0106" cb:place="inline"><note place="inline">準前四句可知然执取虽多总摄不过此一四句故廣百论云 <lb ed="L" n="0097b02"/>复次为显世间所执诸法皆非真实及显外道所执不同故偈曰有非有俱非一非一双 <lb ed="L" n="0097b03"/>泯随次而配属智者达非真彼论次第廣破四宗外道今此约辗转计执不同彼论後<g ref="#CB01008">段</g> <lb ed="L" n="0097b04"/>破外道说〇三总结</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097b0409" cb:place="inline">乃至总说依一切众生以有妄心 <lb ed="L" n="0097b05"/>念念分别皆不相应故说为空。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097b0513" cb:place="inline"><note place="inline">妄计尘沙难可遍历故今 <lb ed="L" n="0097b06"/>总摄辨不相应此顺结也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097b0611" cb:place="inline">若離妄心实无可空故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097b0620" cb:place="inline"><note place="inline">反结也以对染 <lb ed="L" n="0097b07"/>无说真为空非无如体以为空也亦可此文是释疑疑者闻上真空则撥无真体及恒沙 <lb ed="L" n="0097b08"/>功德故为此释是则闻空不异不空也△二不空二〇一正释</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097b0825" cb:place="inline">所言不空者 <lb ed="L" n="0097b09"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0097b0901" n="0097b0901"/><anchor xml:id="beg0097b0901" n="0097b0901"/>已<anchor xml:id="end0097b0901"/>显法体空无妄故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097b0909" cb:place="inline"><note place="inline">牒前显後</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097b0913" cb:place="inline">即是真心。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097b0917" cb:place="inline"><note place="inline">擧体</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097b0919" cb:place="inline">常。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097b0920" cb:place="inline"><note place="inline">常德</note>。</p></cb:div> <lb ed="L" n="0097b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097b1001">恒。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097b1002" cb:place="inline"><note place="inline">乐德</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097b1004" cb:place="inline">不变。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097b1006" cb:place="inline"><note place="inline">我德也以離变易苦非业所繫自在故也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097b1022" cb:place="inline">净法满足。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097b1026" cb:place="inline"><note place="inline">净德</note>。</p></cb:div> <lb ed="L" n="0097b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097b1101">则名不空。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097b1105" cb:place="inline"><note place="inline">结也〇二释疑</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097b1111" cb:place="inline">亦无有相可取。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097b1117" cb:place="inline"><note place="inline">惑者闻净法不空则 <lb ed="L" n="0097b12"/>谓同于情执之有故此释也是则不空不异于空</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097b1220" cb:place="inline">以離念境界唯证 <lb ed="L" n="0097b13"/>相应故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097b1304" cb:place="inline"><note place="inline">释无相所以也若妄念所缘是则有相既唯真智之境明知无妄执之相 <lb ed="L" n="0097b14"/>也△二生灭门二初释生灭心法二一明染净生灭二一就体总标三〇一标体二</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097b1433" cb:place="inline">心 <lb ed="L" n="0097b15"/>生灭者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097b1504" cb:place="inline"><note place="inline">牒章</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0097b1506" cb:place="inline">依<persName>如来</persName>藏故有生灭心。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0097b1515" cb:place="inline"><note place="inline">标体也谓不生灭心 <pb ed="L" xml:id="L141.1600.0098a" n="0098a"/> <lb ed="L" n="0098a01"/>因无明风动作生灭故说生灭心依不生灭心然此二心竟无二体但约二義以说相依 <lb ed="L" n="0098a02"/>如不动之水为风所吹而作动水动静虽殊而水体是一亦得说言依静水故有其动水 <lb ed="L" n="0098a03"/>当知此中理趣亦尔宜可思之谓自性淸净心名<persName>如来</persName>藏因无明风动作生灭故云依如 <lb ed="L" n="0098a04"/>来藏有生灭心也棱伽勝鬘俱同此说此显真心随动故作生灭非谓擧所依取能依以 <lb ed="L" n="0098a05"/>此门中有二義故能示三大是故通摄所依亦入此门〇二辨相</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0098a0526" cb:place="inline">所谓不生 <lb ed="L" n="0098a06"/>不灭与生灭和合。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0098a0608" cb:place="inline"><note place="inline">不生不灭者是上<persName>如来</persName>藏自性淸净心动作生灭不 <lb ed="L" n="0098a07"/>相離故故云和合非谓别有生灭来与真如合谓生灭之心心之生灭无二相故心之不 <lb ed="L" n="0098a08"/>生灭因无明成生灭之心从本觉起而无二体不相捨離故下文云如大海水因风波动 <lb ed="L" n="0098a09"/>水相风相不相捨離乃至廣说此中水之动是风相动之湿是水相以水擧体动故水不 <lb ed="L" n="0098a10"/>離于风相无动而非湿故动不離于水相心亦如是不生灭心擧体动故心不離生灭之 <lb ed="L" n="0098a11"/>相生灭之相莫非神解故生灭不離于心相如是不離名为和合此是不生灭心与生灭 <lb ed="L" n="0098a12"/>合以是随缘门故非是生灭与不生灭合以此非是句本真如门故</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0098a1227" cb:place="inline">非一非异。</p></cb:div> <lb ed="L" n="0098a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0098a1301"><note place="inline">真如全体动故心与生灭非异而恒不变真性故与生灭不一依棱伽经以七识染法为 <lb ed="L" n="0098a14"/>生灭以<persName>如来</persName>藏净法为不生灭此二和合为阿赖耶识以和合故非一非异非异门者有 <lb ed="L" n="0098a15"/>三种一以本从未明不异经云<persName>如来</persName>藏是善不善因能遍兴造一切趣生乃至下云若生 <pb ed="L" xml:id="L141.1600.0098b" n="0098b"/> <lb ed="L" n="0098b01"/>若灭等又经云<persName>佛</persName>性随流成别味等二摄末归本明不异经云众生即如也又涅槃云十 <lb ed="L" n="0098b02"/>二因缘即<persName>佛</persName>性故又十地论云三界唯一心者第一義谛也又此论下文云四相本来平 <lb ed="L" n="0098b03"/>等同一觉故又前即未之本本无别本故唯有生灭更无别法可相异也後即本之末末 <lb ed="L" n="0098b04"/>无别未故唯有不生灭亦无别法可相异也三本未平等明不异经云甚深<persName>如来</persName>藏而与 <lb ed="L" n="0098b05"/>七识俱又经云阿赖耶识名<persName>如来</persName>藏而与无明七识共俱如大海波常不断绝又论云唯 <lb ed="L" n="0098b06"/>真不生单妄不成真妄和合方有所为此则本末际限不分故云不异也不一義者即以 <lb ed="L" n="0098b07"/>前摄末之本唯不生灭故与彼摄本之<anchor xml:id="nkr_note_add_0098b0701" n="0098b0701"/><anchor xml:id="beg0098b0701" n="0098b0701"/>末<anchor xml:id="end0098b0701"/>唯生灭法而不一也依是義故经云<persName>如来</persName>藏者 <lb ed="L" n="0098b08"/>不在阿赖耶中是故七识有生有灭<persName>如来</persName>藏者不生不灭解云此中唯生灭是七识唯不 <lb ed="L" n="0098b09"/>生灭是<persName>如来</persName>藏二義既分遂使梨耶无别自体故云不在中此约不一義说非谓不和合 <lb ed="L" n="0098b10"/>何以故此中<persName>如来</persName>藏不生灭即七识生灭之不生灭故与自生灭不一也七识生灭即如 <lb ed="L" n="0098b11"/>来藏不生灭之生灭故与自不生灭亦不一也此中非直不乖不异以明不一亦乃由不 <lb ed="L" n="0098b12"/>异故成于不一何以故若<persName>如来</persName>藏随缘作生灭时失自不生灭者则不得有生灭是故由 <lb ed="L" n="0098b13"/>不生灭得有生灭是则不异故不一也又此中真妄和合诸识缘起以四句辨之一以如 <lb ed="L" n="0098b14"/>来藏唯不生灭如水湿性二七识唯生灭如水波浪三梨耶识亦生灭亦不生灭如海含 <lb ed="L" n="0098b15"/>动静四无明倒执非生灭非不生灭如起浪猛风非水非浪此四義中随擧一義即融摄 <pb ed="L" xml:id="L141.1600.0099a" n="0099a"/> <lb ed="L" n="0099a01"/>自体缘起義理无二相故此中且约湿性不失義边动静不一故说水不在于浪中岂可 <lb ed="L" n="0099a02"/>此浪離水之外别有体耶馀義準此思之问既云动静不一则应云<persName>如来</persName>藏不在七识中 <lb ed="L" n="0099a03"/>何故乃云不在梨耶中答梨耶融动静动静不二是梨耶今既动静分梨耶无别体故云 <lb ed="L" n="0099a04"/>不在中也问梨耶既通动静不应唯在生灭门答为起静以成动无别有动体是故静性 <lb ed="L" n="0099a05"/>随于动亦在生灭中非直梨耶具动静在此生灭中亦乃<persName>如来</persName>藏唯不动亦在此门中何 <lb ed="L" n="0099a06"/>以故以彼生灭无别体故应思准之又若一者生灭识相灭尽之时真心应灭则堕断过 <lb ed="L" n="0099a07"/>若是异者依无明风熏动之时静心之体应不随缘则堕常过離此二边故非一异又若 <lb ed="L" n="0099a08"/>一则无和合若异亦无和合非一非异故得和合也如经云譬如泥团微尘非异非不异 <lb ed="L" n="0099a09"/>金莊严具亦复如是若泥团微尘异者非彼所成而实彼成是故非异若不异者泥团微 <lb ed="L" n="0099a10"/>尘应无差别如是转识藏识真相若异者藏识非因若不异者转识灭藏识亦应灭而自 <lb ed="L" n="0099a11"/>真相实不灭是故非自真相灭但业相灭解云此中真相是<persName>如来</persName>藏转识是七识藏识是 <lb ed="L" n="0099a12"/>梨耶今此论主总括彼棱伽上下文意作此安立故云非一异也〇三立名</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pL141p0099a1230" cb:place="inline">名为 <lb ed="L" n="0099a13"/>阿赖耶识。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pL141p0099a1305" cb:place="inline"><note place="inline">此生灭不生灭即之義不一辨之心不异因此云義不二之心名阿 <lb ed="L" n="0099a14"/>梨耶识或云阿赖耶者但梵音楚夏耳梁朝真谛三藏就名翻为无没识今时奘法师就 <lb ed="L" n="0099a15"/>義翻为藏识藏是摄藏義无没是不失義義一名异也所摄名藏谓诸众生取为我故所 <pb ed="L" xml:id="L141.1600.0099b" n="0099b"/> <lb ed="L" n="0099b01"/>以然者良以真心不守自性随熏和合似一似常故诸愚者以似为实执为内我我见所 <lb ed="L" n="0099b02"/>摄故名为藏由是義故二种我见永不起位失赖耶名也又能藏自体于诸法中又能藏 <lb ed="L" n="0099b03"/>诸法于自体内论云能藏所藏我爱执藏此之谓也此依義立名也</note>。</p></cb:div> <lb ed="L" n="0099b04"/> <lb ed="L" n="0099b05"/> <lb ed="L" n="0099b06"/> <lb ed="L" n="0099b07"/> <lb ed="L" n="0099b08"/> <lb ed="L" n="0099b09"/> <lb ed="L" n="0099b10"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>大乘起信论<g ref="#CB00562">疏</g>卷第一</cb:jhead></cb:juan> </cb:div></body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0087b0801" to="#end0087b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0088b0801" to="#end0088b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0088b1201" to="#end0088b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0090b0301" to="#end0090b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0093a0101" to="#end0093a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0093b0401" to="#end0093b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0093b0402" to="#end0093b0402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0093b0601" to="#end0093b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0093b0701" to="#end0093b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0093b1501" to="#end0093b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0095b0901" to="#end0095b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0097a0601" to="#end0097a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0097b0901" to="#end0097b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0098b0701" to="#end0098b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">末</lem><rdg wit="#wit.orig">未</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0087b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0087b0801">已【CB】，巳【龙】</note> <note n="0088b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0088b0801">己【CB】，已【龙】</note> <note n="0088b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0088b1201">已【CB】，巳【龙】</note> <note n="0090b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0090b0301">已【CB】，巳【龙】</note> <note n="0093a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0093a0101">已【CB】，巳【龙】</note> <note n="0093b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0093b0401">已【CB】，巳【龙】</note> <note n="0093b0402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0093b0402">已【CB】，巳【龙】</note> <note n="0093b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0093b0601">已【CB】，巳【龙】</note> <note n="0093b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0093b0701">已【CB】，巳【龙】</note> <note n="0093b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0093b1501">已【CB】，巳【龙】</note> <note n="0095b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0095b0901">已【CB】，巳【龙】</note> <note n="0097a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0097a0601">已【CB】，巳【龙】</note> <note n="0097b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0097b0901">已【CB】，巳【龙】</note> <note n="0098b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0098b0701">末【CB】，未【龙】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>